به گزارش فرانما، سعید ابراهیمی‌فر، نویسنده و کارگردان فیلم «نار و نی»، اتهام تقلید از آثار فیلم‌سازان دیگر را رد کرد. او در نشست نمایش این فیلم در موزه سینمای ایران گفت که «نار و نی» حاصل الگوبرداری آگاهانه از اثری مشخص نیست و بیش از آثار سرگئی پاراجانف، از شعرهای سهراب سپهری تأثیر گرفته است.
ابراهیمی‌فر در برنامه «کلاسیک‌های کانون؛ سعید ابراهیمی‌فر با نار و نی» همچنین از نگرانی خود درباره غلبه نگاه تجاری بر سینمای جهان سخن گفت. او معتقد است تمرکز بیش از اندازه بر فروش و سودآوری، ظرفیت سینما برای اندیشه‌ورزی و آگاهی‌بخشی را کاهش می‌دهد.
«نار و نی»؛ فیلمی شهودی با جهان مشترک عوامل
کارگردان «نار و نی» درباره شباهت‌های مطرح‌شده میان این فیلم و آثار سرگئی پاراجانف توضیح داد که تأثیرپذیری از آثار هنری الزاماً به معنای تقلید مستقیم نیست. به گفته او، تماشای فیلم‌های مختلف می‌تواند بر جهان ذهنی فیلم‌ساز اثر بگذارد، اما «نار و نی» با الگوبرداری آگاهانه از فیلمی مشخص شکل نگرفته است.
او تأکید کرد که این فیلم حاصل تجربه‌ای شهودی بود و همکاری گروهی هماهنگ با درکی مشترک از جهان اثر، در شکل‌گیری آن نقش داشت.
انتقاد ابراهیمی‌فر از غلبه سینمای تجاری
ابراهیمی‌فر سینما را به دو جریان کلی تقسیم کرد: آثاری که مخاطب را به اندیشیدن دعوت می‌کنند و فیلم‌هایی که سرگرم‌کردن تماشاگر را در اولویت قرار می‌دهند.
او با اشاره به تجربه سینمای ایتالیا و ژاپن، نسبت به غلبه نگاه تجاری در سینمای جهان ابراز نگرانی کرد. از نظر این فیلم‌ساز، توجه فزاینده به فروش و سودآوری می‌تواند سینما را از ظرفیت تفکر و آگاهی‌بخشی دور کند.
کارگردان «نار و نی» همچنین بر اهمیت ارتباط با مخاطبان فرهنگ‌های مختلف تأکید کرد. او گفت نمایش فیلم برای تماشاگران آلمانی، ژاپنی و کانادایی و دریافت پیام اثر از سوی آنان، نشان داده است که سینما می‌تواند از مرزهای زبان و فرهنگ عبور کند.
ابراهیمی‌فر در ادامه، تکرار الگوهای پیشین در بسیاری از تولیدات سینمایی را نقد کرد و حفظ ظرفیت تفکر و انتقال معنا را از ضرورت‌های سینما دانست.
ایده متفاوت ابراهیمی‌فر برای تولید «تک‌درخت‌ها»
ابراهیمی‌فر در بخش دیگری از نشست به فیلم «تک‌درخت‌ها» اشاره کرد که ۱۲ سال پس از «نار و نی» ساخته شد. او درباره ایده اولیه این فیلم گفت که داستان آن درباره شاعر و نویسنده‌ای است که کتابش فروش نمی‌رود. و خودش برای فروش نسخه‌های چاپ‌شده به بازار کرمان می‌رود.
به گفته او، در آن زمان به این فکر افتاد که فیلم را با مشارکت مالی تماشاگران تولید کند. بر اساس این ایده، مخاطبان در ساخت فیلم سهم می‌داشتند و اگر پس از تماشای آن از نتیجه رضایت نداشتند، می‌توانستند پول خود را پس بگیرند.
«نار و نی» چگونه ساخته شد؟
ابراهیمی‌فر در همین نشست، درباره شکل‌گیری فیلم «نار و نی» نیز توضیح داد. او گفت ایده فیلم در پی تجربه‌هایش در سال‌های ۱۳۶۵ و ۱۳۶۶ و هم‌زمان با حملات موشکی عراق به تهران شکل گرفت. به گفته او، برخورد سرد برخی رسانه‌های خارجی با اعلام شمار قربانیان این حملات، از تجربه‌هایی بود که ذهنش را به ساخت فیلمی درباره انسان و خاطراتش سوق داد.
او همچنین از دیدارهایش با ساموئل خاچیکیان و شنیدن خاطرات این کارگردان به‌عنوان یکی دیگر از عوامل شکل‌گیری ایده فیلم یاد کرد. ابراهیمی‌فر که فعالیت سینمایی خود را با عکاسی آغاز کرده بود، شخصیت اصلی داستان را نیز عکاس در نظر گرفت.
کارگردان «نار و نی» گفت فیلمنامه در سال ۱۳۶۶ به پایان رسید، اما در روند بررسی با موانعی روبه‌رو شد. او در نهایت با استفاده از امکانی قانونی برای دریافت پروانه ساخت با امضای دو کارگردان، مقدمات تولید فیلم را فراهم کرد. به گفته ابراهیمی‌فر، این اثر بدون حمایت مالی وزارت ارشاد و بنیاد سینمایی فارابی و با قرض گرفتن از دوستان و آشنایان ساخته شد.
همایون پایور، مدیر فیلم‌برداری فیلم، نیز در این نشست از طراحی تصویری اثر سخن گفت. او توضیح داد که صحنه‌های مربوط به کودکی شخصیت اصلی در کاشان با قاب‌های ثابت فیلم‌برداری شدند تا ترکیب‌بندی تصاویر برجسته‌تر باشد. در مقابل، در بخش‌های مربوط به تهران از حرکت‌های محدود دوربین استفاده شد. به گفته پایور، در فیلم‌برداری صحنه‌های کاشان از نور خورشید و انعکاس آینه‌ها استفاده کردند و نور مصنوعی به کار نبردند.
برنامه «کلاسیک‌های کانون؛ سعید ابراهیمی‌فر با نار و نی» با اهدای لوح سپاس موزه سینمای ایران به این فیلم‌ساز و نمایش فیلم به پایان رسید. این برنامه با همکاری کانون کارگردانان سینمای ایران، موزه سینمای ایران و فیلمخانه ملی ایران برگزار شد.
.
Saeid Ebrahimi Far Rejects Copying Allegations Over “Nar va Ney”
Iranian filmmaker Saeid Ebrahimi Far has rejected allegations that his film Nar va Ney copied the work of other directors. Speaking at a screening event at the Cinema Museum of Iran, he said the film was not consciously modeled on any specific work and was influenced more by the poetry of Sohrab Sepehri than by the films of Sergei Parajanov.
At the event, titled “Kanoon Classics: Saeid Ebrahimi Far with Nar va Ney,” the director also expressed concern about the growing dominance of commercial priorities in world cinema. In his view, an excessive focus on box-office performance and profitability can weaken cinema’s capacity to encourage thought and raise awareness.
A Film Shaped by Intuition and Shared Vision
Discussing comparisons between Nar va Ney and Parajanov’s films, Ebrahimi Far said that artistic influence does not necessarily amount to direct imitation. Watching films can shape a filmmaker’s artistic perspective, he explained, but Nar va Ney was not consciously modeled on a particular film.
He described the work as an intuitive creation shaped by a team whose members shared an understanding of the film’s world.
Commercial Cinema Versus Thought-Provoking Films
Ebrahimi Far broadly divided cinema into two currents: films that encourage audiences to think and films that prioritize entertainment.
Referring to Italian and Japanese cinema, he voiced concern that commercial considerations increasingly dominate filmmaking. He argued that cinema should retain its ability to stimulate thought and awareness.
The director also emphasized the importance of communicating with audiences from different cultures. He said that screenings of Nar va Ney for German, Japanese and Canadian viewers, and their understanding of the film’s message, showed that cinema can transcend linguistic and cultural boundaries.
An Unusual Production Idea for “Tak Derakht-ha”
Ebrahimi Far also discussed Tak Derakht-ha, made 12 years after Nar va Ney. Its initial premise concerned a poet and writer whose book fails to sell and who goes to a market in Kerman to sell the printed copies himself.
The director said he once considered financing the film through audience participation. Under the proposed model, viewers would invest in the production and could reclaim their money if they were dissatisfied after watching the film.
How “Nar va Ney” Came to Be
Ebrahimi Far traced the film’s origins to experiences in 1986 and 1987, during Iraqi missile attacks on Tehran. He recalled being disturbed by the detached way some foreign media discussed the possible death toll, an experience that helped inspire a film about human beings and their memories.
He also cited meetings with veteran Iranian filmmaker Samuel Khachikian and the stories he shared as influences on the project. Having started his own career in photography, Ebrahimi Far chose a photographer as the story’s central character.
He said the screenplay was completed in 1987 but faced obstacles during the review process. The film was eventually made without financial support from the Ministry of Culture or the Farabi Cinema Foundation, with the production financed through loans from friends and acquaintances.
Cinematographer Homayoun Payvar explained that the scenes set in Kashan were filmed using static shots to emphasize composition, while scenes set in Tehran used limited camera movement. He added that the Kashan sequences were filmed using sunlight and reflected light from mirrors, without artificial lighting.
The event concluded with the presentation of a certificate of appreciation from the Cinema Museum of Iran to Ebrahimi Far, followed by a screening of Nar va Ney. The program was organized by the Iranian Directors Guild, the Cinema Museum of Iran and the National Film Archive of Iran.
