حمید امجد، نویسنده و کارگردان تئاتر و سینما، در گفتوگو با فرانما در حاشیه چهلودومین جشنواره بینالمللی فیلم کوتاه تهران، از نسبت میان تئاتر و سینمای ایران و جایگاه اقتباس در این عرصه سخن گفت.
جریان اقتباس در گذشته
امجد با اشاره به تاریخچه اقتباس در سینمای ایران گفت: «در دهههای ۲۰ تا ۴۰، سینمای ایران بهطور گسترده از تئاتر و ادبیات داستانی بهره میبرد. بسیاری از بازیگران، نویسندگان و کارگردانان از تئاتر وارد سینما شدند و حتی ژانرهایی مانند سینمای تاریخی ریشه در تئاتر لالهزار داشتند. نمونههایی چون گاو، حسن کچل و شهر قصه از دل نمایشنامهها و اجراهای تئاتری به سینما راه یافتند.»
فراموشی تئاتر در سینمای امروز
او افزود: «از یک مقطع به بعد، این جریان متوقف شد. امروز هر متن یا هنرمندی که برچسب “تئاتری” بخورد، در سینمای ایران پس زده میشود. در حالی که مهمترین چهرههای تاریخ سینمای ایران در نویسندگی، کارگردانی و بازیگری از تئاتر برخاستهاند. این سوءتفاهمها باعث شده اقتباسهای موفق از تئاتر در سینمای امروز شکل نگیرد.»
مقایسه با سینمای جهان
امجد با اشاره به تجربههای جهانی گفت: «در سینمای جهان همچنان اقتباسهای موفق از تئاتر انجام میشود. کارگردانانی چون مارتین مکدونا و پاتریک ماربر از تئاتر به سینما آمدهاند و آثارشان با استقبال روبهرو شده است. دلیلش این است که در آنجا برچسب “تئاتری” مانع کار نمیشود و ساختار تولید پذیرای تجربههای تازه است. به همین دلیل فیلمهایی چون داگویل میتوانند ساخته شوند.»
محافظهکاری در سینمای ایران
این کارگردان در پایان تأکید کرد: «سینمای حرفهای امروز ایران بهشدت محافظهکار است؛ نه در موضوع و نه در ساختار جرئت ریسک ندارد. در چنین فضایی نه تنها اقتباسهای تئاتری، بلکه هیچ تجربه تازهای مجال بروز پیدا نمیکند. اگر قرار است سینمای ایران زنده بماند، باید دوباره به ظرفیتهای تئاتر و ادبیات اعتماد کند.»
پوشش ویژه چهل و دومین جشنواره فیلم کوتاه تهران با: امیر حمیدینوید، کامیار معصومی، محیا سعدآباد، شقایق بابائی
.
Hamid Amjad: Iranian Cinema Owes Much to Theatre but Now Rejects It
Playwright and filmmaker Hamid Amjad, speaking at the 42nd Tehran International Short Film Festival, criticized Iranian cinema’s neglect of theatre as a source of inspiration. He recalled how past classics like The Cow and The City of Tales emerged from stage adaptations, contrasting this with today’s conservatism that blocks innovation, unlike world cinema where theatre continues to enrich film.
