به گزارش فرانما، هشتادوسومین جشنواره فیلم ونیز هنوز آغاز نشده، اما سیاست پیش از سینما به لیدو رسیده است؛ نامه صدها چهره فرهنگی در حمایت از فلسطین، حضور سه فیلم مرتبط با غزه و فلسطین، اعتراض به کم‌رنگ‌بودن فیلمسازان زن در مسابقه و ماجرای حذف و سپس بازگشت نشست مطبوعاتی هیأت داوران، ونیز ۲۰۲۶ را پیش از افتتاح به یکی از سیاسی‌ترین دوره‌های سال‌های اخیر تبدیل کرده است.
جنجال تازه زمانی شکل گرفت که رسانه‌های بین‌المللی گزارش دادند جشنواره قصد ندارد نشست مطبوعاتی سنتی هیأت داوران را برگزار کند.
برگزارکنندگان دلیل این تصمیم را «تداخل برنامه» اعلام کردند و ارتباط آن را با فضای سیاسی حاکم بر جشنواره رد کردند.
با این حال، همزمانی خبر با انتشار نامه گسترده Venice4Palestine و تجربه پرتنش نشست‌های مطبوعاتی جشنواره‌های اخیر، گمانه‌زنی‌ها درباره انگیزه این تصمیم را افزایش داد.
اما ماجرا تنها یک روز دوام آورد.
در تازه‌ترین تحول، جشنواره پس از رفع مشکل برنامه‌ریزی تصمیم گرفته است نشست مطبوعاتی هیأت داوران را دوباره برگزار کند.
این نشست قرار است ظهر ۲ سپتامبر، همزمان با نخستین روز رسمی ونیز ۸۳ برگزار شود.
نشستی که حذف شد و دوباره برگشت
نشست معرفی هیأت داوران یکی از برنامه‌های سنتی جشنواره‌های بزرگ اروپایی است.
اعضای هیأت داوران در این برنامه مقابل خبرنگاران قرار می‌گیرند و علاوه بر سینما، معمولاً درباره مسائل فرهنگی و اجتماعی روز نیز پرسش‌هایی دریافت می‌کنند.
طی سال‌های اخیر، جنگ غزه این نشست‌ها را به فضایی به‌مراتب سیاسی‌تر تبدیل کرده است.
گزارش اولیه درباره حذف نشست ونیز به همین دلیل واکنش زیادی برانگیخت.
برخی رسانه‌ها این پرسش را مطرح کردند که آیا برگزارکنندگان می‌خواهند داوران را از مواجهه مستقیم با پرسش‌هایی درباره فلسطین و اسرائیل دور نگه دارند؟
جشنواره چنین تفسیری را نپذیرفت و از ابتدا بر یک مشکل زمان‌بندی تأکید کرد.
اکنون با حل همان مشکل، نشست دوباره به برنامه بازگشته است.
در کنار آن، یک مراسم خوشامدگویی برای خبرنگاران نیز در شب پیش از افتتاح برگزار خواهد شد.
مگی جیلنهال وسط یک میدان سیاسی
ریاست هیأت داوران مسابقه اصلی امسال برعهده مگی جیلنهال (Maggie Gyllenhaal) است.
جیلنهال در کنار بازیگری، با «دختر گمشده» وارد کارگردانی شد و همان فیلم در ونیز ۲۰۲۱ جایزه بهترین فیلمنامه را برای او به همراه آورد.
در کنار او، کوثر بن هنیه (Kaouther Ben Hania)، فیلمساز تونسی، یکی از مهم‌ترین چهره‌های هیأت داوری است.
حضور بن هنیه از منظر سیاسی نیز اهمیت ویژه‌ای دارد.
او سال گذشته با فیلم «صدای هند رجب» (The Voice of Hind Rajab) به ونیز آمد؛ فیلمی درباره کودک فلسطینی که در جریان جنگ غزه کشته شد.
نمایش فیلم با یکی از طولانی‌ترین تشویق‌های ایستاده تاریخ جشنواره همراه شد و اثر در نهایت شیر نقره‌ای؛ جایزه بزرگ هیأت داوران را دریافت کرد.
اکنون همان فیلمساز، یک سال بعد، باید درباره برنده شیر طلایی تصمیم بگیرد؛ آن هم در جشنواره‌ای که مسئله فلسطین بار دیگر به یکی از موضوعات اصلی آن تبدیل شده است.
ترکیب کامل داوران ونیز ۸۳
در کنار جیلنهال و بن هنیه، پنج چهره دیگر در هیأت داوران مسابقه اصلی حضور دارند.
دانیل بلومبرگ (Daniel Blumberg)، آهنگساز و هنرمند بریتانیایی؛ فرانچسکو کازتی (Francesco Casetti)، نظریه‌پرداز و استاد سینما؛ خاویر جیانولی (Xavier Giannoli)، فیلمساز فرانسوی؛ شهره‌بانو سادات (Shahrbanoo Sadat)، کارگردان افغانستانی و جانی تو (Johnnie To)، فیلمساز هنگ‌کنگی، دیگر اعضای این گروه هستند.
همین ترکیب باعث شده پرسش‌های سیاسی احتمالی در نشست افتتاحیه اهمیت بیشتری پیدا کنند.
بن هنیه مستقیماً با یکی از شاخص‌ترین فیلم‌های سینمایی سال گذشته درباره غزه مرتبط است و سادات نیز فیلمسازی است که تجربه مهاجرت و تحولات سیاسی افغانستان بخشی از زندگی حرفه‌ای او را شکل داده است.
سال گذشته؛ الکساندر پین آماده نبود
این نخستین بار نیست که نشست مطبوعاتی ونیز زیر سایه جنگ غزه قرار می‌گیرد.
در آغاز جشنواره ۲۰۲۵، خبرنگاری از الکساندر پین (Alexander Payne)، رئیس وقت هیأت داوران، درباره موضع او نسبت به جنگ و مسئولیت صنعت سینما سؤال کرد.
پین پاسخ داد که برای چنین پرسشی «کمی آماده نیست».
او تأکید کرد برای داوری و صحبت درباره سینما به ونیز آمده و برای ارائه یک پاسخ سیاسی سنجیده به زمان بیشتری نیاز دارد.
پین سپس بخش دیگری از سؤال درباره موضع خود جشنواره را به آلبرتو باربرا، مدیر هنری ونیز، ارجاع داد.
همین لحظه بعداً به یکی از نمونه‌های بحث درباره افزایش فشار سیاسی بر داوران جشنواره‌های سینمایی تبدیل شد.
برلین و جمله جنجالی ویم وندرس
چند ماه بعد، اتفاق مشابهی در برلین رخ داد.
ویم وندرس (Wim Wenders)، رئیس هیأت داوران برلیناله ۲۰۲۶، در پاسخ به پرسشی درباره غزه و رابطه دولت آلمان با اسرائیل گفت فیلمسازان باید «از سیاست دور بمانند».
او سینما را نوعی «نیروی مقابل سیاست» توصیف کرد و گفت وظیفه فیلمسازان انجام کار مردم است، نه سیاستمداران.
اظهارات او واکنش‌های گسترده‌ای ایجاد کرد.
برخی هنرمندان و نویسندگان این موضع را به‌شدت نقد کردند و برلیناله نیز در ادامه مجبور شد بیانیه‌ای در دفاع از هیأت داوران و حق آنها برای پاسخ‌دادن بدون فشار منتشر کند.
اکنون ونیز درست در ادامه همان بحث قرار گرفته است:
آیا حضور در هیأت داوری یک جشنواره جهانی، هنرمند را موظف می‌کند درباره هر بحران سیاسی موضع بگیرد؟
نامه‌ای که دوباره فلسطین را به لیدو آورد
در همین فضا، گروه Venice4Palestine یک سال پس از نخستین کارزار خود، نامه سرگشاده تازه‌ای منتشر کرده است.
در میان امضاکنندگان نام آنی ارنو (Annie Ernaux)، نویسنده برنده جایزه نوبل ادبیات، راجر واترز (Roger Waters)، هم‌بنیان‌گذار پینک فلوید، ماتئو گارونه (Matteo Garrone) و ایزابل کویشت (Isabel Coixet) دیده می‌شود.
سلین سیاما، گای پیرس، نان گلدین، صالح بکری و شمار دیگری از سینماگران و هنرمندان نیز به این فراخوان پیوسته‌اند.
امضاکنندگان از بینال ونیز و صنعت سینما خواسته‌اند «اقدام عینی» در حمایت از فلسطین انجام دهند.
درخواست‌ها فقط نمادین نیست
یکی از درخواست‌های مشخص نامه، برافراشتن پرچم فلسطین در لیدوی ونیز در طول جشنواره است.
اما مطالبات به همین اقدام نمادین محدود نمی‌شود.
گروه خواهان شفافیت درباره روابط مالی و نهادی در زنجیره تولید، پخش و جشنواره‌ها شده است.
در نامه همچنین از نهادهای فرهنگی خواسته شده همکاری و قراردادهای خود با مجموعه‌ها و مؤسسات مرتبط با دولت اسرائیل را متوقف کنند.
پیشنهاد دیگری نیز برای ایجاد سازوکار حمایتی از هنرمندانی مطرح شده که به دلیل موضع‌گیری یا قطع همکاری با چنین نهادهایی، با پیامدهای حرفه‌ای مواجه می‌شوند.
دو فیلم فلسطینی در انتخاب رسمی
Venice4Palestine یکی از دلایل درخواست برافراشتن پرچم فلسطین را حضور دو فیلم فلسطینی در انتخاب رسمی جشنواره عنوان کرده است.
نخستین فیلم «شهروند اسامه» (Citizen Osama) ساخته احمد حسونه است.
این مستند ۶۹ دقیقه‌ای محصول فلسطین و فرانسه است و در بخش خارج از مسابقه نمایش داده می‌شود.
فیلم زندگی اسامه العشی، عکاس و خبرنگار ساکن شمال غزه، را دنبال می‌کند؛ مردی که همزمان با ثبت جنگ، تلاش می‌کند نقش خود به‌عنوان همسر و پدر را نیز حفظ کند.
فیلم دوم «گفت‌وگو با دریا» (Conversation With the Sea) ساخته موید علیان است.
این اثر محصول مشترک فلسطین، هلند، عربستان سعودی و قطر است و در بخش Venice Spotlight حضور دارد.
فیلم زندگی فلسطینیان در اورشلیم را در بستری از محدودیت‌های اداری، خشونت و زندگی روزمره روایت می‌کند.
«NAZA» مستقیم به رقابت شیر طلایی رفت
سومین اثری که بحث غزه را به ونیز ۸۳ می‌آورد، یک تولید فلسطینی نیست.
مستند «NAZA» ساخته یووال آبراهام و ریچل زور، دو فیلمساز اسرائیلی، چند روز پیش به مسابقه اصلی اضافه شد.
این فیلم تنها مستند حاضر در رقابت شیر طلایی است.
آبراهام و زور پیش‌تر همراه باسل عدرا و حمدان بلال «هیچ سرزمین دیگری نیست» را ساخته بودند؛ مستندی که جایزه اسکار را به دست آورد.
«NAZA» بر اساس تحقیقات روزنامه‌نگارانه درباره حملات اسرائیل به غزه ساخته شده و مسئله برآورد تلفات غیرنظامیان در عملیات نظامی را بررسی می‌کند.
فیلم از پشت‌بام‌های تل‌آویو و در شب تصویربرداری شده و نخستین نمایش جهانی آن روز ۱۰ سپتامبر خواهد بود.
اضافه‌شدن این مستند تعداد آثار مسابقه اصلی را از ۲۰ به ۲۱ فیلم رساند.
فقط یک زن میان ۲۱ فیلم مسابقه
اما فلسطین تنها جنجال پیش از آغاز ونیز نیست.
ترکیب بخش مسابقه نیز به دلیل حضور بسیار محدود فیلمسازان زن مورد انتقاد قرار گرفته است.
از ۲۰ فیلمی که در ابتدا برای مسابقه اصلی معرفی شدند، تنها یک فیلم به کارگردانی یک زن بود: «Woman Unknown» ساخته فیلمساز دانمارکی ـ مصری می ال‌توخی (May el-Toukhy).
با اضافه‌شدن «NAZA» به مسابقه، تعداد آثار به ۲۱ رسید اما نسبت تغییری نکرد؛ همچنان تنها یک فیلم در رقابت اصلی توسط یک زن کارگردانی شده است.
سال گذشته، شش فیلم از ۲۱ اثر مسابقه اصلی توسط زنان ساخته شده بودند.
باربرا: سهم فیلم‌های زنان کمتر شد
آلبرتو باربرا در واکنش به انتقادها گفته است که خود جشنواره نیز از نتیجه انتخاب‌ها متعجب شده است.
طبق آماری که او ارائه کرده، حدود ۲۴ درصد فیلم‌های داستانی ارسال‌شده برای بررسی امسال توسط زنان کارگردانی شده‌اند؛ این رقم در دوره قبل نزدیک به ۳۰ درصد بود.
باربرا این کاهش را «نگران‌کننده» توصیف کرده است.
با این حال، او از سیاست انتخاب جشنواره دفاع کرده و گفته ونیز فیلم‌ها را بر اساس جنسیت کارگردان انتخاب نمی‌کند.
به گفته او، جشنواره با سهمیه‌بندی جنسیتی مخالف است و «کیفیت فیلم» باید معیار اصلی باقی بماند.
این اظهارات خود موج تازه‌ای از انتقادها را ایجاد کرد.
گروه‌هایی از فعالان و سازمان‌های سینمایی ایتالیا پرسیدند چه کسی و بر اساس چه معیاری «کیفیت» را تعریف می‌کند و چرا حضور زنان با افزایش بودجه و اعتبار پروژه‌ها کاهش می‌یابد.
ونیز میان سینما و سیاست
مجموع این تحولات، ونیز ۸۳ را پیش از آغاز در موقعیتی متفاوت قرار داده است.
از یک سو، جشنواره بر استقلال هنری و معیارهای سینمایی خود تأکید می‌کند.
از سوی دیگر، فیلم‌هایی که انتخاب کرده و چهره‌هایی که دعوت کرده است، مستقیماً با مهم‌ترین مناقشات سیاسی و اجتماعی امروز جهان ارتباط دارند.
کوثر بن هنیه در هیأت داوران است.
«NAZA» برای شیر طلایی رقابت می‌کند.
دو فیلم فلسطینی در انتخاب رسمی حضور دارند.
Venice4Palestine خواهان اقدام عملی جشنواره شده است.
و نشست مطبوعاتی داوران نیز ابتدا در معرض حذف قرار گرفت و سپس پس از موجی از گمانه‌زنی، به برنامه برگشت.
بنابراین حتی پیش از نمایش نخستین فیلم، پرسش اصلی ونیز امسال دیگر فقط این نیست که چه کسی شیر طلایی را خواهد برد؟
پرسش دیگر این است که یک جشنواره سینمایی تا کجا می‌تواند یا باید از سیاست فاصله بگیرد؟
ونیز ۸۳ از ۲ سپتامبر آغاز می‌شود
هشتادوسومین جشنواره بین‌المللی فیلم ونیز از ۲ تا ۱۲ سپتامبر ۲۰۲۶، برابر با ۱۱ تا ۲۱ شهریور ۱۴۰۵ برگزار خواهد شد.
جشنواره امسال علاوه بر مسابقه اصلی، میزبان مجموعه‌ای از آثار مطرح سینمای جهان در بخش‌های مختلف است.
جرج کلونی و الن برستین نیز شیر طلایی افتخاری یک عمر دستاورد هنری را دریافت خواهند کرد.
اما پیش از آنکه نخستین فرش قرمز گسترده شود، سیاست جای خود را در لیدو باز کرده است؛ از غزه و پرچم فلسطین تا نمایندگی زنان و آزادی هنرمندان در پاسخ‌دادن یا ندادن به پرسش‌های سیاسی.
ونیز هنوز شروع نشده، اما بحث اصلی جشنواره از همین حالا آغاز شده است.
.
Venice Under Political Pressure as Jury Press Conference Returns
Faranema reports that the 83rd Venice International Film Festival has found itself at the center of an unusually intense political debate even before opening, as a Palestine solidarity campaign, films addressing Gaza, criticism over the lack of women directors and controversy surrounding the festival jury’s press conference converge on the Lido.
Initial reports said Venice had dropped its traditional opening jury press conference.
Festival representatives attributed the decision to a scheduling conflict and denied that it was connected to mounting political pressure.
The timing nevertheless fueled speculation, particularly after a new open letter from Venice4Palestine called for concrete action in support of Palestinians.
The situation then changed again.
After resolving the scheduling issue, Venice decided to reinstate the jury press conference, which is now scheduled for noon on September 2.
Maggie Gyllenhaal Leads the Jury
American actor and filmmaker Maggie Gyllenhaal will chair the international competition jury.
She is joined by Tunisian filmmaker Kaouther Ben Hania, British composer Daniel Blumberg, Italian film scholar Francesco Casetti, French filmmaker Xavier Giannoli, Afghan director Shahrbanoo Sadat and Hong Kong filmmaker Johnnie To.
Ben Hania’s presence is especially significant.
Her film “The Voice of Hind Rajab” became one of the defining works of Venice 2025.
The Gaza-set film received an extraordinarily long standing ovation and later won the Silver Lion – Grand Jury Prize.
One year later, Ben Hania will sit on the jury deciding the Golden Lion.
Political Questions at Festival Press Conferences
Political questions have increasingly dominated opening press conferences at Europe’s major film festivals.
At Venice in 2025, jury president Alexander Payne said he felt “a little unprepared” when asked about Gaza and the responsibilities of the film industry.
He emphasized that he had come to judge and discuss cinema and referred questions concerning the festival’s institutional position to artistic director Alberto Barbera.
A similar controversy erupted at the 2026 Berlin Film Festival.
Jury president Wim Wenders argued that filmmakers should “stay out of politics,” describing cinema as a counterweight to political activity.
His remarks generated significant backlash and prompted the Berlinale to publicly defend its jury.
Venice4Palestine Returns
Against this background, Venice4Palestine has launched a new open letter.
Signatories include Nobel Prize-winning writer Annie Ernaux, Pink Floyd co-founder Roger Waters, filmmakers Matteo Garrone, Isabel Coixet and Céline Sciamma, as well as numerous actors, artists and cultural figures.
The appeal urges the Venice Biennale and the film industry to take “concrete action” in support of Palestine.
One of its most visible demands is for the Palestinian flag to be flown throughout the festival.
The letter also calls for greater transparency across the film industry, suspension of agreements with institutions linked to the Israeli government and protection for cultural workers who may face professional consequences for taking such positions.
Two Palestinian Films in the Official Selection
Two Palestinian productions are part of this year’s official Venice program.
Ahmed Hassouna’s “Citizen Osama” will screen in Venice Open – Out of Competition.
The 69-minute documentary follows photographer and journalist Osama Al-Ashi in northern Gaza as he attempts to balance documenting the war with protecting his wife and newborn child.
Muayad Alayan’s “Conversation With the Sea” will screen in Venice Spotlight.
The Palestine-Netherlands-Saudi Arabia-Qatar co-production explores everyday Palestinian life in Jerusalem through a story shaped by bureaucracy, violence, family and survival.
“NAZA” Enters the Golden Lion Race
The Gaza debate also reaches the main competition through “NAZA.”
Directed by Israeli filmmakers Yuval Abraham and Rachel Szor, the documentary was added to the Golden Lion lineup shortly before the festival.
It is the only documentary competing for the Golden Lion.
Abraham and Szor previously formed part of the directing team behind the Oscar-winning “No Other Land.”
“NAZA” draws on journalistic investigations into Israeli military operations in Gaza and examines systems used to estimate civilian casualties during air strikes.
Its world premiere is scheduled for September 10.
One Woman Among 21 Competition Films
Another controversy involves gender representation.
Only one of the original 20 competition titles was directed by a woman: May el-Toukhy’s “Woman Unknown.”
After “NAZA” was added, the competition expanded to 21 titles, while the number of female-directed films remained one.
By comparison, six of last year’s 21 competition films were directed by women.
Artistic director Alberto Barbera has said approximately 24 percent of fiction submissions this year were directed by women, down from nearly 30 percent the previous year.
He described the decline as troubling but defended Venice’s refusal to use gender quotas.
Barbera maintains that artistic quality should remain the festival’s primary selection criterion.
The argument has itself drawn criticism from film organizations and commentators questioning how quality is defined and why female representation falls so sharply at the highest-budget and most prestigious levels of filmmaking.
Can Festivals Remain Outside Politics?
The combined controversies have transformed Venice 83 into a broader debate about the role of film festivals.
The festival insists on artistic independence.
Yet its own selection directly engages with war, occupation, civilian casualties and political responsibility.
Kaouther Ben Hania sits on the jury.
“NAZA” competes for the Golden Lion.
Two Palestinian productions are in the official selection.
Venice4Palestine is demanding institutional action.
And the jury press conference was briefly threatened with cancellation before returning to the schedule.
Even before the first film screens, Venice is therefore confronting a question larger than who will win the Golden Lion:
How far can — or should — a major film festival remain separate from politics?
The 83rd Venice International Film Festival runs from September 2 to 12, 2026.
George Clooney and Ellen Burstyn will receive Golden Lions for Lifetime Achievement.
Yet before the stars arrive on the red carpet, the most intense conversation on the Lido is already underway.
