به گزارش فرانما، پس از انتشار یادداشت انتقادی فرزانه متین، روزنامهنگار درباره تغییر نامهای «بهروز وثوقی و پوری بنایی» در کتاب تازهمنتشرشده «دیدار در آتلانتیک» نوشته علیاکبر حیدری، کامیار معصومی، خبرنگار فرانما طی گفتوگویی تلفنی با نویسنده، جزئیات این سانسور و روند طولانی ممیزی کتاب را بررسی کرده است.
اصل ماجرا؛ تغییر نام دو چهره شناختهشده سینمای ایران
فرزانه متین در یادداشت خود نوشته بود:
کتاب «دیدار در آتلانتیک» به مسعود کیمیایی، خسرو خسروشاهی، بهروز وثوقی، پوری بنایی و هادی اسلامی تقدیم شده است؛ اما بهدلیل سختگیریهای وزارت ارشاد، نام بهروز وثوقی و پوری بنایی با نامهای «بهرام واثقی» و «توران ثنایی» چاپ شده است.
این موضوع در روزهایی که از بازیگران قدیمی سینمای ایران تجلیل میشود، با شگفتی و تعجب خوانندگان روبهرو شد.
گفتوگوی فرانما با علیاکبر حیدری
کتاب دو سال در ارشاد بود و چند بار غیرقابل چاپ اعلام شد
حیدری در گفتوگو با فرانما گفت:
«کتاب حدود دو سال در ارشاد بود. یکی دو بار کلاً غیرقابل چاپ تشخیص داده شد. بعد از پیگیریهای متعدد، فهرست حذفیات اعلام شد.»
او تأکید کرد:
«نام بهروز وثوقی و پوری بنایی از کل کتاب حذف شد؛ هم در متن و هم در تقدیمنامه.»
چرا نامها تغییر کردند؟
حیدری توضیح داد:
«کتاب در سال ۱۳۵۱ میگذرد و شخصیتهای واقعی و خیالی دارد. در یک صحنه، شخصیتهای داستانی به محل فیلمبرداری «گوزنها» میروند. طبیعی بود که نام بازیگر نقش اصلی، یعنی بهروز وثوقی، در متن بیاید. اما ممیزی خواست که نامها تغییر کند.»
به گفته او، نامها به «بهرام واثقی» و «توران ثنایی» تغییر داده شدهاند.
سانسور فقط نامها نبود؛ عنوان کتاب هم حذف شد
حیدری گفت:
«نام اصلی کتاب روز ارغوانی تهران بود. این عنوان غیرقابل انتشار اعلام شد.»
او افزود:
«کتاب با ادای دین به فیلم راز ارغوانی قاهره ساخته وودی آلن نوشته شده بود. حتی کتیبه ابتدای کتاب هم بخشی از فیلمنامه وودی آلن بود. اما هم عنوان کتاب و هم کتیبه، هر دو حذف شدند.»
روند ممیزی چگونه انجام شد؟
حیدری درباره سازوکار ممیزی گفت:
«ارشاد یک جدول میدهد؛ شامل شماره صفحه، شماره سطر و جملههایی که باید اصلاح شود. نویسنده یا باید اصلاحات را انجام دهد یا کتاب را چاپ نکند.»
او تأکید کرد:
«اگر بخواهید کتاب چاپ شود، باید به جدول ممیزی تن بدهید.»
دیگر موارد سانسوری
به گفته حیدری، علاوه بر نامها و عنوان کتاب، موارد دیگری نیز حذف شده است:
- بخشهایی از صحنههای خیالی
- ارجاعات مستقیم به شخصیتهای تاریخی
- بخشهایی از دیالوگها
- اشارههای مستقیم به فیلمها و رویدادهای سینمایی دهه ۵۰
او افزود:
«کتاب داستانی است و شخصیتهای واقعی در آن بر مبنای خیال ساخته شدهاند. اما ممیزی با حضور برخی نامها مشکل داشت.»
امکان گفتوگوی حضوری
در پایان گفتوگو، حیدری اعلام کرد:
«اگر زمان اجازه دهد، گفتوگوی حضوری هم ممکن است. اما بهدلیل تعطیلات پیشرو، باید هماهنگ شود.»
Author Ali‑Akbar Heydari Explains Why Names of Behrouz Vossoughi and Pouri Banaei Were Removed
According to Faranema, Iranian writer AliAkbar Heydari says the names of Behrouz Vossoughi and Pouri Banaei were removed from his novel Meeting in the Atlantic due to strict censorship. The book spent nearly two years in review and was twice deemed “unpublishable.” Heydari says the original title The Purple Day of Tehran and a tribute to Woody Allen’s The Purple Rose of Cairo were also censored.
