از برنامه ۲۰:۳۰ گرفته تا چهرههای متفاوتی، در باره فیلم پیرپسر، ساخته اکتای براهنی صحبت میکنند و اغلب آن را هدف حمله قرار میدهند. اما چرا؟
چرا حملات متمرکز شدهاند؟
1. محتوای چالشبرانگیز درباره پدر و خانواده
فیلم «پیرپسر» ساختهی اکتای براهنی با به تصویر کشیدن پدری که ضدقهرمان است – معتاد، الکلی، فریبکار و خودخواه – تصویری تلخ از ساختار سنتی خانواده ارائه میدهد. چنین روایتی با ارزشهای رسمی حاکمیتی که خانواده را هستهای مقدس میدانند، در تضاد است و همین مسئله باعث واکنشهای تند شده است.
2. تابوشکنی بهجای داستانپردازی سنتی
برخی منتقدان معتقدند فیلم بهجای استفاده از عناصر قوی دراماتیک، بیشتر بر تابوشکنی متمرکز شده و با شکستن کلیشهها، سعی کرده توجه برانگیزد. این مسئله به مذاق بسیاری از محافظهکاران و نهادهای فرهنگی خوش نیامده است.
3. واکنشهای همسو از چهرههای ایدئولوژیک
نه تنها برنامه ۲۰:۳۰ بلکه برخی فعالان رسانهای و نزدیک به جریانهای حاکم نیز به فیلم تاختهاند. حتی افرادی مثل حسین دهباشی یا هواداران فکریاش که گاهی دیدگاههای متفاوت دارند، در اینباره موضعی همسو با نهادهای رسمی گرفتهاند. این نشان میدهد فیلم از نظر طیفی گسترده از نخبگان وابسته به قدرت، اثری ناخوشایند و برهمزننده تلقی شده است.
نقاط قوت فیلم
1. بازیهای برجسته
حسن پورشیرازی در نقش پدر، حضوری عمیق و تکاندهنده دارد. بازی لیلا حاتمی و حامد بهداد نیز فضای سنگین فیلم را باورپذیرتر میکند. اجرای این سه بازیگر یکی از ستونهای اصلی فیلم است.
2. کارگردانی و ساخت فنی قابل توجه
با اینکه فیلم بیش از سه ساعت است، توانسته با ریتمی حسابشده مخاطب جدی را با خود همراه کند. تصویربرداری دقیق و طراحی صحنه متناسب با فضای خشن و تیره فیلم، کیفیت بصری اثر را ارتقا دادهاند.
3. جسارت در روایت اجتماعی
«پیرپسر» با نگاهی جسورانه به مفاهیمی چون قدرت پدر، فروپاشی روابط خانوادگی و رنج پنهانشده در لایههای سنت، تلاشی برای نقد اجتماعی صریح انجام داده است. رویکردی که در سینمای ایران کمتر با این صراحت دیده میشود.
نقاط ضعف فیلم
1. فقر ساختار کلاسیک درام
برخی منتقدان بر این باورند که فیلم بیش از حد به فضاسازی و تابوشکنی تکیه کرده و از منطق روایی و ساختار دراماتیک کلاسیک فاصله گرفته است. این موضوع باعث شده در برخی بخشها، روایت از کشش بیفتد یا نامنسجم به نظر برسد.
2. سرد بودن فیلم برای مخاطب عام
با وجود جذابیت بصری، فضای سرد و غمزدهی فیلم ممکن است مخاطب عام را خسته یا منزوی کند. روایت بدون امید و بیرحمانه، همهپسند نیست و تماشاگر سنتی سینمای ایران را به سختی با خود همراه میکند.
3. امکان سوءتعبیر فرهنگی و سیاسی
منتقدان محافظهکار، این فیلم را به مثابه حملهای به نهاد خانواده، فرهنگ ایرانی و ساختار سنتی تفسیر کردهاند. در نتیجه «پیرپسر» از یک فیلم هنری به موضوعی سیاسی – فرهنگی بدل شده که باید با آن مقابله کرد.
جمعبندی
«پیرپسر» فیلمی جسور، چالشبرانگیز و دارای نقاط قوت فنی است که از دل یک روایت تلخ، تماشاگر جدی سینما را به تأمل درباره نهاد خانواده و قدرت پدرانه وامیدارد. اما همین نگاه رادیکال، آن را به هدف حمله رسانههایی چون ۲۰:۳۰ و چهرههای همسو با نهاد قدرت تبدیل کرده است. فیلم نهفقط بهدلیل فرم یا محتوایش، بلکه بهخاطر پیام تلویحیاش درباره انحطاط قدرت، مورد انتقاد شدید قرار گرفته و همین تقابل، آن را به اثری مهم و مناقشهبرانگیز در سینمای امروز ایران بدل کرده است.
