به گزارش فرانما شهرنوش پارسیپور، نویسنده، داستاننویس و مترجم برجسته ادبیات معاصر ایران، روز جمعه ۱۲ تیر ۱۴۰۵ (۳ ژوئیه ۲۰۲۶) در سن ۸۰ سالگی در یکی از بیمارستانهای حومه سانفرانسیسکو در ایالت کالیفرنیا آمریکا درگذشت. او از هفته گذشته به دلیل سکته قلبی در بیمارستان بستری بود.
پارسیپور از اواخر دهه ۱۳۷۰ در شمال کالیفرنیا زندگی میکرد و تا سالهای پایانی عمر نیز به نویسندگی و ترجمه ادامه داد؛ فعالیتی که او را به یکی از چهرههای مهم و تأثیرگذار ادبیات داستانی ایران تبدیل کرد.
زندگی و تحصیلات؛ از تهران تا سوربن
شهرنوش پارسیپور در ۲۸ بهمن ۱۳۲۴ در تهران متولد شد. او در سال ۱۳۵۲ در رشته علوم اجتماعی از دانشگاه تهران فارغالتحصیل شد و سپس برای ادامه تحصیل در رشته زبان و فرهنگ چینی راهی دانشگاه سوربن فرانسه شد.
پارسیپور از ۱۳ سالگی نوشتن را آغاز کرد و نخستین رمان خود با عنوان «سگ و زمستان بلند» را در دهه ۱۳۵۰ منتشر کرد؛ رمانی که بعدها به یکی از آثار شاخص ادبیات معاصر ایران تبدیل شد.
فعالیت در تلویزیون ملی ایران و نخستین بازداشت
او در سالهای پیش از انقلاب، به عنوان تهیهکننده برنامه «زنان روستایی» در تلویزیون ملی ایران فعالیت داشت. اما در سال ۱۳۵۳ در اعتراض به اعدام خسرو گلسرخی و کرامتالله دانشیان و بازداشت شماری از نویسندگان و روشنفکران، از این سازمان استعفا داد.
اندکی بعد بازداشت شد و ۵۴ روز را در زندان گذراند؛ نخستین تجربه از سلسله بازداشتهایی که بعدها بخش مهمی از زندگی او را تحت تأثیر قرار داد.
بازداشت دوم و چهار سال زندان
پارسیپور پس از بازگشت به ایران در سال ۱۳۵۹، بار دیگر در مرداد ۱۳۶۰ بازداشت شد و نزدیک به چهار سال را در زندان سپری کرد. او پس از آزادی، به نویسندگی، ترجمه و اداره کتابفروشی پرداخت، اما فشارهای اجتماعی و محدودیتهای فرهنگی باعث شد در نهایت به آمریکا مهاجرت کند.
آثار شاخص شهرنوش پارسیپور
پارسیپور یکی از مهمترین نویسندگان زن در ادبیات معاصر ایران است. آثار او به زبانهای مختلف ترجمه شدهاند و در دانشگاههای جهان تدریس میشوند. از مهمترین آثار او میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- سگ و زمستان بلند
- طوبا و معنای شب
- عقل آبی
- زنان بدون مردان
- شیوا
- بر بال باد نشستن
- کمی بهار
رمان «زنان بدون مردان» یکی از شناختهشدهترین آثار اوست که بعدها توسط شیرین نشاط به فیلم تبدیل شد و توجه جهانی را به خود جلب کرد.
ترجمههای مهم
پارسیپور علاوه بر نویسندگی، مترجم فعالی نیز بود. از جمله ترجمههای او میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- شکار جادوگران در دهکده سلیم اثر شرلی جکسون
- تاریخ چین
- لائودزه و مرشدان دائویی
ترجمههای او نقش مهمی در معرفی ادبیات و فرهنگ شرق به مخاطبان ایرانی داشت.
زندگی شخصی
پارسیپور در سال ۱۳۴۶ با ناصر تقوایی، فیلمساز برجسته ایرانی، ازدواج کرد. این ازدواج در سال ۱۳۵۲ پایان یافت. او یک فرزند داشت.
Shahrnush Parsipur, Prominent Iranian Writer, Dies at 80 in California
According to Faranema, Shahrnush Parsipur, one of the most influential Iranian novelists and translators of contemporary literature, passed away on July 3, 2026 (12 Tir 1405) at the age of 80 in a hospital near San Francisco, California. She had been hospitalized for a week following a heart attack.
Parsipur, who had lived in Northern California since the late 1990s, continued writing and translating until the final years of her life.
Born in 1946 in Tehran, Parsipur graduated in Social Sciences from the University of Tehran and later studied Chinese language and culture at the Sorbonne in France. She began writing at the age of 13, publishing her first novel, “The Dog and the Long Winter,” in the 1970s.
Before the 1979 revolution, she worked as a producer at National Iranian Television but resigned in protest after the execution of Khosrow Golsorkhi and Keramat Daneshian. She was arrested shortly afterward and spent 54 days in prison.
After returning to Iran in 1980, she was arrested again and spent nearly four years in prison. Following her release, she resumed writing and translating but eventually emigrated to the United States.
Her major works include:
- The Dog and the Long Winter
- Touba and the Meaning of Night
- Blue Logic
- Women Without Men
- Shiva
- Sitting on the Wind
- A Little Spring
Parsipur also translated several important works, including Shirley Jackson’s “The Witchcraft Trials of Salem Village,” and texts on Chinese history and Daoist philosophy.
She was briefly married to Iranian filmmaker Nasser Taghvai and had one child.
