به گزارش فرانما، محمدمهدی عسگرپور، رئیس هیأت‌رئیسه خانه سینما، در گفت‌وگو با ایسنا اعلام کرد این نهاد صنفی در شرایط فعلی نماینده‌ای برای حضور در شورای پروانه ساخت معرفی نخواهد کرد و بازگشت نمایندگان خانه سینما را به انجام «اصلاحات اساسی» در نظام صدور مجوز سینمایی مشروط دانست.
عسگرپور در آستانه ۲۱ شهریور، روز ملی سینما، در گفت‌وگویی مفصل از پروانه ساخت، احضار سینماگران، طرح «مقابله با نفوذ»، امنیت شغلی، معیشت هنرمندان و حضور بین‌المللی سینمای ایران سخن گفت.
او وضعیت عمومی سینما را نامطلوب توصیف کرد و گفت مسائل سال‌های اخیر بر مشکلات ساختاری قدیمی این حوزه افزوده‌اند.
خانه سینما از شورای پروانه ساخت کنار می‌ماند
صریح‌ترین بخش سخنان عسگرپور به شورای پروانه ساخت مربوط بود.
او گفت جمع‌بندی هیأت‌رئیسه خانه سینما این است که تا زمان اصلاح جدی سازوکار صدور مجوز، نماینده‌ای به شورا معرفی نشود.
طبق مقررات موجود، دو نفر از اعضای شورای صدور پروانه فیلمسازی با پیشنهاد خانه سینما حضور دارند.
با این حال، نبود این دو نماینده مانع قانونی ادامه فعالیت شورا نیست.
آیین‌نامه به مدیریت سینمایی اجازه داده است در غیاب نمایندگان خانه سینما، دو فیلمساز دیگر را جایگزین کند؛ اتفاقی که در دوره‌های گذشته نیز سابقه داشته است.
مناقشه‌ای که از دهه ۷۰ ادامه دارد
عسگرپور بحث حذف یا اصلاح پروانه ساخت را موضوعی تازه ندانست.
او سابقه این بحث را به دوران مدیریت سیف‌الله داد در معاونت سینمایی بازگرداند؛ زمانی که ایده سپردن مسئولیت بیشتر به تهیه‌کنندگان حرفه‌ای مطرح شده بود.
به روایت عسگرپور، بخشی از تهیه‌کنندگان آن زمان نگران بودند که با حذف پشتوانه مجوز دولتی، در صورت ایجاد پرونده قضایی تمام مسئولیت متوجه خودشان شود.
در نتیجه، طرح به نتیجه نرسید.
اکنون خانه سینما استدلال می‌کند که پس از چند دهه، هنوز همان مسئله بنیادی حل نشده است: مسئول نهایی یک فیلم تهیه‌کننده است یا نهادی که پیش از تولید فیلمنامه را تأیید می‌کند؟
پروانه ساخت، تضمین اکران نیست
یکی از استدلال‌های عسگرپور علیه سیستم فعلی، فاصله میان دو مرحله پروانه ساخت و پروانه نمایش است.
او گفت فیلمی ممکن است با مجوز رسمی ساخته شود اما هنگام نمایش با مانع روبه‌رو شود.
در چنین شرایطی، به اعتقاد رئیس هیأت‌رئیسه خانه سینما، پروانه ساخت نه مسئولیت کامل را از تهیه‌کننده برمی‌دارد و نه تضمینی برای نمایش فیلم فراهم می‌کند.
از نگاه او، این وضعیت باعث شده هم تهیه‌کننده و هم دستگاه نظارتی در ساختاری قرار بگیرند که مسئولیت نهایی آن روشن نیست.
پیشنهاد خانه سینما چیست؟
در الگوی پیشنهادی خانه سینما، نقش تهیه‌کننده پررنگ‌تر می‌شود.
عسگرپور توضیح داد که درخواست تولید باید از سوی تهیه‌کننده دارای شماره نظام صنفی معتبر و کارگردان عضو صنف ارائه شود.
تهیه‌کننده نیز مسئولیت حقوقی و حرفه‌ای پروژه را بپذیرد.
خانه سینما معتقد است چنین مدلی می‌تواند ورود افرادی را که صرفاً با سرمایه و بدون صلاحیت حرفه‌ای وارد تولید می‌شوند، محدود کند.
همچنین تهیه‌کننده باید عوامل پروژه را از میان نیروهای حرفه‌ای دارای شماره نظام صنفی انتخاب کند.
این بخش از طرح با پروژه بزرگ‌تر «پیمان جمعی کار» و امنیت شغلی سینماگران پیوند دارد.
عسگرپور: وعده‌های فرهنگی دولت محقق نشده
عسگرپور در بخش دیگری از سخنانش دولت مسعود پزشکیان را نیز مورد انتقاد قرار داد.
او گفت خانه سینما پیش از انتخابات مجموعه‌ای از پرسش‌ها را درباره مسائل فرهنگی و سینمایی با نامزدها مطرح کرده و پاسخ‌های پزشکیان را پس از انتخاب او نوعی «میثاق» برای ادامه همکاری تلقی کرده است.
به گفته او، با گذشت دو سال، بخش عمده وعده‌های مورد انتظار خانه سینما در حوزه مقررات و ساختارهای فرهنگی محقق نشده است.
این ارزیابی، دیدگاه عسگرپور و خانه سینما درباره عملکرد دولت است.
«حال سینما خوب نیست»
رئیس هیأت‌رئیسه خانه سینما ارزیابی کلی خود از وضع سینما را نیز صریح بیان کرد:
«حال و روز سینما خوب نیست.»
او مشکلات اقتصادی، اجتماعی و سیاسی سال‌های اخیر را در کنار مشکلات قدیمی ساختار تولید و مدیریت فرهنگی قرار داد.
با این حال، گفت بخشی از فیلمسازان، نویسندگان و تهیه‌کنندگان همچنان تلاش می‌کنند در این فضای دشوار آثاری بسازند که بتوانند بر روحیه مخاطبان اثر بگذارند.
از همین منظر، او ساخت آثار کمدی در دوره‌های بحرانی را الزاماً صرفاً ناشی از انگیزه مالی ندانست.
هشدار درباره تولیدات مناسبتی جنگ
عسگرپور در عین حال درباره افزایش تولیدات مرتبط با جنگ نیز هشدار داد.
او گفت وقایع جنگی می‌توانند به شکل‌گیری تجربه‌ها و روایت‌های تازه هنری منجر شوند، اما تبدیل این موضوع به رقابت نهادها برای افزایش تعداد تولید و جذب بودجه می‌تواند نتیجه معکوس داشته باشد.
به اعتقاد او، تجربه سینمای دفاع مقدس نشان داده است که بودجه ویژه به خودی خود تضمین‌کننده کیفیت یا جذب مخاطب نیست.
این بخش نیز تحلیل شخصی عسگرپور از سیاست‌های تولید سینمایی است.
انتقاد تند از طرح «مقابله با نفوذ»
بخش مهم دیگری از مصاحبه به طرح «مقابله با نفوذ سرویس‌های اطلاعاتی و دولت‌ها یا نهادهای بیگانه در کشور» اختصاص داشت.
عسگرپور اصل نگرانی درباره نفوذ امنیتی را قابل فهم دانست، اما معتقد است دامنه طرح پیشنهادی می‌تواند فعالیت‌های عادی فرهنگی و بین‌المللی را نیز در معرض محدودیت قرار دهد.
او با لحنی انتقادی گفت سال‌ها تصویر «نفوذی» در محصولات رسانه‌ای بیش از اندازه ساده‌سازی شده و توجه از اشکال واقعی نفوذ منحرف شده است.
از نظر او، تمرکز دوباره مقررات بر هنرمندان ممکن است به جای حل مسئله امنیتی، همکاری‌های حرفه‌ای و فرهنگی را دشوار کند.
طرح هنوز قانون نشده است
در این زمینه یک تفکیک حقوقی اهمیت دارد.
آنچه مجلس تصویب کرده، ابتدا کلیات طرح بوده است.
بررسی مواد طرح اکنون آغاز شده و بخشی از مواد تصویب یا برای اصلاح به کمیسیون بازگردانده شده‌اند.
بنابراین مقررات مورد انتقاد عسگرپور هنوز در قالب یک قانون نهایی و لازم‌الاجرا قرار نگرفته‌اند.
دولت نیز با بخش‌هایی از این طرح مخالفت کرده و درباره تأثیر آن بر فعالیت‌های علمی و مهاجرت نخبگان هشدار داده است.
خانه سینما نیز پیش‌تر در بیانیه‌ای جداگانه نسبت به آثار احتمالی آن بر فعالیت‌های فرهنگی و هنری اعتراض کرده بود.
نگرانی از تولید مشترک بین‌المللی
یکی از مثال‌های عسگرپور به تولید مشترک سینمایی مربوط بود.
او پرسید اگر تعریف همکاری با نهادهای خارجی بیش از حد گسترده یا متغیر باشد، تهیه‌کننده چگونه می‌تواند با یک کشور خارجی وارد پروژه مشترک شود و مطمئن باشد تغییرات سیاسی بعدی برای او مشکل حقوقی ایجاد نمی‌کند.
از دید او، چنین عدم قطعیتی می‌تواند مستقیماً بر دیپلماسی سینمایی و تولید مشترک تأثیر بگذارد.
این نگرانی به بحث گسترده‌تری در خانه سینما درباره کاهش ارتباطات بین‌المللی سینمای ایران پیوند می‌خورد.
احضار سینماگران؛ نامه‌ای بدون پاسخ مکتوب
عسگرپور همچنین به نامه اخیر خانه سینما خطاب به مسعود پزشکیان درباره احضار هنرمندان اشاره کرد.
او گفت خانه سینما با دادسرای فرهنگ و رسانه در ارتباط است، اما پس از تحولات اخیر تعداد پرونده‌ها و احضارها افزایش یافته است.
عسگرپور ادعا کرد حتی برخی فعالیت‌های بسیار محدود در شبکه‌های اجتماعی نیز در مواردی به تشکیل پرونده منجر شده‌اند.
او از جمله گفت انتشار یا حتی پسندیدن برخی تصاویر در شبکه‌های اجتماعی برای تعدادی از افراد پیامد قضایی داشته است.
جزئیات کامل همه این موارد به‌صورت عمومی منتشر نشده و این ادعاها در این مرحله به نقل از رئیس هیأت‌رئیسه خانه سینما مطرح می‌شوند.
نامه در مسیر قضایی
به گفته عسگرپور، خانه سینما پاسخ مکتوبی از رئیس‌جمهور دریافت نکرده است.
با این حال، دفتر ریاست‌جمهوری روند نامه را پیگیری کرده و موضوع به رئیس قوه قضاییه و مجموعه قضایی مرتبط با فرهنگ و رسانه ارجاع شده است.
او گفت بررسی موضوع همچنان ادامه دارد.
خانه سینما پیش‌تر در نامه خود خواستار توقف روندهایی شده بود که از نظر این نهاد می‌توانند شکاف میان هنرمندان و نهادهای رسمی را افزایش دهند.
معیشت سینماگران و وابستگی به کمک دولت
بخش دیگری از مصاحبه به مسئله قدیمی معیشت و بیمه سینماگران اختصاص داشت.
عسگرپور یادآوری کرد که در دوره‌ای درصدی از فروش فیلم‌ها به امور صنفی اختصاص پیدا می‌کرد.
به گفته او، با تغییر قوانین مالیاتی و عوارض، این منبع از بین رفت و بخشی از حمایت‌های صنفی به تفاهم‌نامه‌های دولتی و صندوق اعتباری هنر وابسته شد.
او این وضعیت را یک تناقض برای نهاد صنفی دانست.
خانه سینما از یک طرف باید استقلال و نقش مطالبه‌گر خود را حفظ کند و از طرف دیگر، بخشی از منابع معیشتی اعضایش از بودجه عمومی تأمین می‌شود.
عسگرپور: جشن روز سینما حال‌وهوای سابق را ندارد
در آستانه ۲۱ شهریور، عسگرپور درباره برگزاری جشن روز سینما نیز گفت فضای فعلی جامعه سینمایی با برگزاری جشن‌های گذشته فاصله دارد.
او میان گردهمایی و «جشن» تفاوت گذاشت و گفت شاید امکان برگزاری برنامه‌ای برای اعلام برگزیدگان چند سال گذشته وجود داشته باشد، اما حال‌وهوای گسترده یک جشن سینمایی فعلاً احساس نمی‌شود.
تمرکز هیأت‌رئیسه فعلی، به گفته او، بیشتر بر امنیت شغلی و پیمان جمعی کار است.
«آرزوی ما خیلی بلندپروازانه نیست»
عسگرپور در جمع‌بندی گفت خواسته خانه سینما این است که اعضای حرفه‌ای بتوانند در شرایطی «نسبتاً عادلانه» کار کنند.
او همچنین از ورود سرمایه‌های نامشخص و ادعاهایی درباره پول‌شویی در سینما سخن گفت، اما سند مشخصی در این مصاحبه برای اثبات چنین مواردی ارائه نکرد.
بنابراین این موضوع نیز باید در حد نگرانی مطرح‌شده از سوی او تلقی شود.
یک ادعا درباره اسکار که نیاز به احتیاط دارد
در پایان مصاحبه، عسگرپور به مقررات تازه شاخه بهترین فیلم بین‌المللی اسکار اشاره کرد.
او گفت به گمانش بخشی از تغییرات ممکن است به اختلافات گذشته درباره سازوکار معرفی نماینده ایران مرتبط باشد.
اما مقررات رسمی اسکار چنین ارتباطی را تأیید نمی‌کنند.
برای نودونهمین دوره جوایز اسکار، سازوکار معرفی فیلم توسط کشورهای مختلف همچنان برقرار است.
هر کشور یا منطقه می‌تواند یک کمیته انتخاب مورد تأیید آکادمی داشته باشد و یک فیلم را معرفی کند.
تغییر تازه این است که علاوه بر این مسیر، فیلمی غیرانگلیسی‌زبان که یکی از شش جایزه مشخص جشنواره‌ای را ببرد نیز بدون نیاز به معرفی کشور امکان ورود به فرآیند بررسی دارد.
این شش جایزه عبارت‌اند از نخل طلای کن، خرس طلای برلین، شیر طلای ونیز، جایزه اصلی مسابقه جهانی ساندنس، جایزه پلتفرم تورنتو و جایزه بهترین فیلم بوسان.
بنابراین کمیته ملی انتخاب نماینده اسکار حذف نشده است و فعلاً شواهدی وجود ندارد که تغییر مقررات را بتوان مشخصاً به ایران نسبت داد.
یک مناقشه قدیمی در آستانه روز سینما
مجموع سخنان عسگرپور تصویری از چند پرونده باز در سینمای ایران ارائه می‌دهد.
از یک سو خانه سینما می‌خواهد مسئولیت حرفه‌ای بیشتری به تهیه‌کنندگان و اصناف واگذار شود.
از سوی دیگر، مدیریت سینمایی همچنان بر ساختارهای موجود صدور مجوز تکیه دارد.
در کنار آن، مسائل امنیتی، قوانین تازه، مشکلات معیشتی، کاهش امکان فعالیت بین‌المللی و وضعیت اشتغال نیز به چالش‌های صنفی اضافه شده‌اند.
فعلاً روشن‌ترین تصمیم عملی خانه سینما این است:
تا وقتی اصلاحی اساسی در نظام پروانه ساخت انجام نشود، این نهاد قصد ندارد دو صندلی خود در شورای پروانه ساخت را با معرفی نماینده پر کند.
.
Cinema House Refuses to Name Production Permit Representatives
Faranema reports that Mohammad-Mehdi Asgarpour, chairman of the Iranian Cinema House board, says the organization will not appoint representatives to the country’s film production permit council unless substantial reforms are made to the licensing system.
His remarks came ahead of Iran’s National Cinema Day and formed part of a wide-ranging interview addressing film permits, legal summons involving filmmakers, proposed national security legislation, employment conditions and Iranian cinema’s international presence.
Cinema House Stays Out of the Council
Asgarpour said the board has reached a final decision not to nominate its two representatives under the current system.
Iran’s existing regulations provide for a five-member production permit council, with two members nominated through Cinema House.
The regulations also allow cinema authorities to appoint substitute filmmakers when Cinema House representatives are absent.
Asgarpour acknowledged that the council can therefore continue operating without the guild organization.
A Decades-Old Permit Debate
According to Asgarpour, proposals to reduce pre-production state licensing date back to the late 1990s.
He argued that the fundamental question remains unresolved: whether professional producers should assume primary responsibility for their films or whether state agencies should continue reviewing scripts before production.
Cinema House’s proposed model would place greater responsibility on licensed professional producers and directors.
A Production Permit Does Not Guarantee Release
Asgarpour also criticized the gap between production and exhibition licensing.
A film may receive approval to enter production but later encounter difficulties when seeking permission for public release.
He argues that such cases undermine the logic of extensive pre-production review.
Concerns Over the Foreign Influence Bill
Asgarpour sharply criticized the proposed legislation on countering foreign influence.
He said legitimate national security concerns should not lead to broadly defined restrictions that could affect cultural work or international film cooperation.
The legislation is not yet final law.
Parliament approved its general framework in August 2026 and has since begun considering individual articles. Some provisions have been approved while others have been returned for further review.
Filmmakers and Legal Summons
Asgarpour also discussed Cinema House’s earlier letter to President Masoud Pezeshkian concerning legal summons involving artists.
He said no formal written response has been received, though the presidential office has continued to track the matter and the letter was referred to judicial authorities.
Some of Asgarpour’s specific descriptions of cases involving social-media activity have not been independently documented in full and therefore remain attributed claims.
Working Conditions Before National Cinema Day
Asgarpour said employment security and a proposed collective labor agreement remain major priorities for the current Cinema House leadership.
He described the mood among filmmakers as unsuitable for a conventional celebratory National Cinema Day event.
According to him, the guild’s more immediate objective is to create conditions in which professionals can work under reasonably fair rules.
Clarifying His Oscars Claim
At the end of the interview, Asgarpour suggested that recent changes to the Academy Awards’ International Feature Film rules might be connected to past disagreements over Iran’s selection process.
The Academy’s published rules do not establish such a link.
For the 99th Academy Awards, country and regional selection committees remain in place.
The new rule creates a second pathway: a non-English-language film may also qualify by winning one of six designated awards at Berlin, Busan, Cannes, Sundance, Toronto or Venice.
There is currently no published evidence from the Academy indicating that this rule change was introduced specifically because of Iran.
