به گزارش پایگاه خبریتحلیلی فرانما، کانون کارگردانان سینمای ایران با انتشار بیانیهای رسمی به اظهارات اخیر مدیرعامل بنیاد سینمایی فارابی واکنش نشان داد؛ اظهاراتی که پس از برگزاری جشنواره فیلم فجر مطرح شد و به گفته این کانون، نیازمند «روشنگری، شفافسازی و پاسخگویی» است. این بیانیه در شرایطی منتشر شده که فضای عمومی کشور همچنان تحت تأثیر رویدادهای تلخ دیماه ۱۴۰۴ قرار دارد و جامعه سینمایی نیز در کنار مردم، در وضعیت سوگ و اعتراض به سر میبرد.
کانون کارگردانان تأکید کرده است که وظیفه صنفی و اجتماعی این نهاد ایجاب میکند نسبت به سیاستهای رسمی سینما، از جمله برگزاری جشنواره فیلم فجر و عملکرد بنیاد سینمایی فارابی، سکوت نکند و مواضع خود را شفاف اعلام کند.
شفافیت؛ مطالبه اصلی کارگردانان
در بخش نخست بیانیه، کانون کارگردانان با اشاره به تکرار واژههایی چون «شفافیت»، «عدالت» و «سازوکار حرفهای» در سخنان مدیرعامل فارابی، اعلام کرده است که این مفاهیم در عمل تحقق نیافتهاند. مواردی که کانون بهعنوان مصادیق نبود شفافیت برشمرده عبارتاند از:
- عدم انتشار معیارهای دقیق امتیازدهی در فرآیند پیچینگ
- اعلام نشدن ترکیب کامل داوران و سوابق حرفهای آنان
- توضیح ندادن سازوکار مدیریت تضاد منافع
- ارائه نشدن گزارش مالی دقیق از مشارکتهای بنیاد
- در اختیار قرار نگرفتن دلایل رد یا پذیرش پروژهها برای متقاضیان
کانون تأکید کرده است که شفافیت تنها به معنای برگزاری جلسات پیچینگ یا اعلام رتبهها نیست، بلکه شامل انتشار مستندات، شاخصهای ارزیابی و گزارش هزینهکرد بودجه عمومی میشود.
پیچینگ؛ ابزار حرفهای یا پوشش اداری؟
در بخش دیگری از بیانیه، کانون کارگردانان به ابهامهای موجود در فرآیند پیچینگ اشاره کرده و گفته است که پیچینگ زمانی معنا دارد که استقلال داوران و مدیریت تعارض منافع تضمین شده باشد. این کانون به گزارشهایی اشاره کرده که نشان میدهد برخی پروژههای منتخب، در مراحل بعدی به داوران پیچینگ یا افراد مرتبط با آنان سپرده شدهاند. حتی اگر این موارد صرفاً شائبه باشد، به گفته کانون، «نفس وجود چنین ابهامی برای نهادی که با بودجه عمومی فعالیت میکند، مسئلهساز است.»
کانون کارگردانان از بنیاد فارابی خواسته است:
- فهرست کامل داوران
- پروژههای مصوب
- طرفهای قرارداد
- ذینفعان نهایی
را منتشر کند تا هرگونه ابهام درباره تعارض منافع برطرف شود.
ادعای موفقیت ۷۰ تا ۸۰ درصدی؛ شاخص چیست؟
مدیرعامل بنیاد فارابی در گفتوگوی اخیر خود از «موفقیت ۷۰ تا ۸۰ درصدی» سخن گفته است. کانون کارگردانان این ادعا را بدون ارائه شاخصهای ارزیابی، «غیرقابل سنجش» دانسته و پرسیده است:
- معیار این درصد موفقیت چیست؟
- مسئولیت اشتباهات چگونه تعریف و جبران میشود؟
- چگونه میتوان بدون انتشار گزارش عملکرد، از موفقیت سخن گفت؟
کانون تأکید کرده است که بودجه فرهنگی محدود و متعلق به مردم است و آزمون و خطای پرهزینه بدون پاسخگویی قابل قبول نیست.
نحوه مواجهه با نقد؛ شأن نهاد ملی
در بخشی از بیانیه، کانون کارگردانان به ادبیات مدیرعامل فارابی در پاسخ به منتقدان اشاره کرده و آن را «غیرحرفهای» دانسته است. این کانون تأکید کرده:
- نقد سیاست فرهنگی، حق صنفی سینماگران است
- پاسخ به نقد باید با سند و گزارش عملکرد باشد
- ارجاع به سوابق شخصی منتقدان یا نیتخوانی آنان، شأن یک نهاد ملی را مخدوش میکند
فارابی؛ سیاستگذار یا مجری پروژه؟
کانون کارگردانان در ادامه به نقش بنیاد فارابی در ساختار سینمای ایران پرداخته و گفته است که این نهاد باید سیاستگذار توسعه پایدار باشد، نه مجری پروژههای پراکنده. به باور این کانون، توسعه ژانر کودک، حمایت از فیلمسازان اول و رشد انیمیشن نیازمند برنامهریزی چندساله و قابل ارزیابی است، نه اعلام موردی پروژهها.
جمعبندی کانون کارگردانان
در پایان بیانیه آمده است:
- آنچه امروز بهعنوان «تحول در فارابی» معرفی میشود، بدون شفافیت و پاسخگویی، چیزی جز بازتولید سازوکارهای قدیمی با ظاهری جدید نیست
- تغییر واژگان به معنای تغییر رویکرد نیست
- اصلاح ساختاری تنها از مسیر شفافیت بیقید و شرط، نظارت صنفی مؤثر و پاسخگویی مستمر ممکن است
کانون کارگردانان اعلام کرده که آماده گفتوگوی حرفهای و مشارکت در تدوین سازوکارهای عادلانه است و اعتراض به سیاستهای ناکارآمد را «وظیفه صنفی» خود میداند.
Iranian Directors Guild Criticizes Farabi Cinema Foundation’s Policies in New Statement
The Iranian Directors Guild has issued a detailed statement criticizing the Farabi Cinema Foundation’s recent policies and remarks. The guild accuses Farabi of lacking transparency in project selection, failing to publish evaluation criteria, and mishandling conflicts of interest. It also challenges Farabi’s claims of “70–80% success,” calling for full accountability and structural reform.
