مرتضی شاملی: «حاج غلامعلی» را با امکانات محدود ساختم

این نشست روز ششم مهرماه در سالن «فردوس» موزه سینمای ایران با حضور مرتضیشاملی، مستندساز، و روبرتصافاریان، پژوهشگر و مستندساز، برگزار شد. اجرای برنامه نیز بر عهده اردعطارپور بود.

دو مستند جنگی در شب‌های مستند موزه سینما

در این برنامه، دو مستند «این سرزمین گرم» و «حاج غلامعلی» برای حاضران به نمایش درآمد.

مرتضی شاملی درباره زمان تولید این آثار توضیح داد که هر دو فیلم در سال‌های پایانی جنگ ایران و عراق ساخته شده‌اند.

او گفت «این سرزمین گرم» محصول سال ۱۳۶۵ است و آشنایی او با شخصیت حاج غلامعلی در جریان ساخت همین فیلم شکل گرفت. به گفته شاملی، مستند «حاج غلامعلی» نیز چند ماه بعد و در شهریور ۱۳۶۶ ساخته شد.

مرتضی شاملی: امکانات ما محدود بود

بخش مهمی از گفت‌وگوی این نشست به دشواری‌های تولید آثار مستند در سال‌های جنگ اختصاص داشت.

شاملی با اشاره به شرایط تولید «حاج غلامعلی» گفت که بسیاری از صحنه‌های فیلم، به‌ویژه بخش‌های مربوط به تعزیه، در شرایط دشوار تصویربرداری شده‌اند.

او تأکید کرد که در آن دوره امکانات فنی و اجرایی بسیار محدود بود، اما با همان امکانات موجود تلاش کرده اثری قابل قبول تولید کند.

به گفته این فیلمساز، نتیجه نهایی فیلم در آن زمان برای او رضایت‌بخش بوده است.

«این سرزمین گرم» از نگاه روبرت صافاریان

در ادامه نشست، روبرتصافاریان به بررسی ساختار دو فیلم پرداخت.

او اظهار کرد که «این سرزمین گرم» را بیشتر از «حاج غلامعلی» پسندیده است و این فیلم را از منظر مستندسازی اثری قابل توجه می‌داند.

صافاریان معتقد است روایت نوجوان حاضر در فیلم، به شکلی ساده اما مؤثر، مخاطب را با فضای آشپزخانه، شهر و آدم‌های حاضر در داستان همراه می‌کند.

او همچنین تأکید کرد که ساختار فیلم منسجم است و تقریباً هیچ عنصر اضافی در روایت دیده نمی‌شود.

انتقاد از کیفیت فنی «حاج غلامعلی»

صافاریان درباره مستند «حاج غلامعلی» توضیح داد که انسجام موجود در «این سرزمین گرم» را در این فیلم کمتر احساس کرده است.

او همچنین به محدودیت‌های فنی اثر اشاره کرد و گفت افت کیفیت صدا و تصویر باعث شده دنبال کردن بخشی از دیالوگ‌ها دشوار باشد.

تلاش برای بازسازی نسخه‌های قدیمی

یکی دیگر از موضوعات مطرح‌شده در نشست، وضعیت نگهداری و بازسازی فیلم‌های قدیمی بود.

مرتضی شاملی گفت پیش‌تر قرار بود نسخه‌های این آثار از نظر فنی بازسازی شوند، اما این برنامه به نتیجه نرسیده است.

او با اشاره به تغییر شرایط لابراتوارهای فیلم در ایران، بر دشوارتر شدن فرآیند بازسازی آثار قدیمی تأکید کرد.

شاملی همچنین از اکبرعالمی به عنوان یکی از چهره‌های مؤثر در حوزه نگهداری و بازسازی آثار سینمایی یاد کرد.

اهمیت ثبت زندگی در پشت جبهه

روبرت صافاریان در بخش پایانی نشست، بر ارزش تاریخی و مستندنگارانه این آثار تأکید کرد.

او گفت مستندهایی مانند «این سرزمین گرم» تنها روایتگر جنگ نیستند، بلکه بخشی از زندگی مردم در پشت جبهه را نیز ثبت می‌کنند.

به اعتقاد صافاریان، ثبت این تجربه‌ها برای شناخت ابعاد مختلف جنگ و تأثیر آن بر زندگی اجتماعی اهمیت فراوانی دارد.

پایان نشست با پرسش و پاسخ

پنجاه‌وچهارمین نشست شب‌های مستند موزه سینما با گفت‌وگو و پرسش و پاسخ مخاطبان با مرتضی شاملی و روبرت صافاریان به پایان رسید.

این برنامه با همکاری انجمن تهیه‌کنندگان سینمای مستند و مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی برگزار شد.