به گزارش فرانما نمایشنامه «نفتکُش» نوشته نیوشا صادقان و میلاد حسینی، اثری پادآرمانشهری با نگاهی تاریک به آینده سال ۲۰۷۲ میلادی است؛ متنی که نخستینبار در ۱۳۸۸ نوشته شد و پس از یک بازنویسی جدی، در ۱۴۰۴ توسط نشر ثالث منتشر شده است. این نمایشنامه با الهام از یک شایعه رسانهای درباره امکان استخراج نفت از اجساد انسانی، مرز میان مدرنیته، اخلاق، بدن و انسانیت را به پرسش میکشد و با تصویرسازیهایی که به کمک هوش مصنوعی تولید شدهاند، یکی از نخستین تجربههای تصویرسازی AI در نمایشنامهنویسی ایران به شمار میرود.
ایده اولیه؛ از یک شایعه رسانهای تا یک جهان دیستوپیایی
میلاد حسینی درباره مسیر شکلگیری اثر گفت: «نفتکُش را نخستینبار در سال ۱۳۸۸ نوشتیم. امکان چاپ فراهم نشد و متن سالها کنار گذاشته شد. هر از گاهی به آن سر میزدیم و میدیدیم هنوز چیزی در آن هست که رهایمان نمیکند. با توجه به تحولاتی که در این سالها رخ داد، در ۱۴۰۲ تصمیم جدی برای بازنویسی کامل گرفتیم؛ کاری که بیشتر شبیه ازنو زیستن در همان دنیای تاریک بود. سرانجام در ۱۴۰۴ با همراهی نشر ثالث منتشر شد.»
ریشههای تحقیق؛ آلکالاین هیدرولیز و مرزهای اخلاق
نیوشا صادقان درباره پشتوانه پژوهشی اثر توضیح داد: «نقطه آغاز، روایتها و شایعات رسانهای درباره روشی به نام آلکالاین هیدرولیز برای امحای اجساد بود؛ روشی که در برخی گزارشها گفته میشد میتواند مایعی شبیه نفت تولید کند. ما این شایعه را دستمایه قرار دادیم و آن را تا نقطهای آیندهنگرانه بسط دادیم؛ جایی که بحران جهانی سوخت، انسان را بر سر دوراهیهای هولناک قرار میدهد. نفتکُش مرز میان مدرنیته، اخلاق، بدن و انسانیت را نشانه میگیرد.»
اتمسفر تاریک؛ گروتسک بهعنوان راه نجات اجرایی
میلاد حسینی درباره فضای نمایشنامه گفت: «نفتکُش در محوطه یک آزمایشگاه متروک در سال ۲۰۷۲ میگذرد؛ جهانی در آستانه فروپاشی انرژی که در آن دو برادر مأمور استخراج نفت از بدن انسانها هستند. این سیاهی آنقدر مطلق بود که اگر مستقیم روایت میشد، غیرقابلتحمل میشد. به همین دلیل از گروتسک استفاده کردیم؛ راهکاری برای بیرون کشیدن خندهای تلخ از دل وحشت.»
او مثال زد: «دولت بهخاطر همین دستاورد، بالاترین مدال صلح جهانیاش را به دو برادر اهدا میکند؛ درست در بحبوحه کاری که هیچ نسبتی با صلح ندارد. یا تانی، برادر کوچکتر، که زیر فشار روانی آزمایشها مدام نگران عروسکرباتش «آلفا ایکس نود و هشت» است.»
دغدغه اصلی؛ انسانیت کجا تمام میشود؟
نیوشا صادقان درباره پرسش محوری اثر گفت: «میخواهیم مخاطب با این پرسش روبهرو شود که انسانیت دقیقاً کجا مرزش تمام میشود. در نفتکُش بدن انسان به ماده اولیه بحران انرژی بدل میشود، اما نه با خشونت آشکار؛ بلکه در قالب مدال افتخار. همان چیزی که دیروز جرم بود و امروز قهرمانی است، فقط چون قدرت روایت را عوض کرده.»
او افزود: «دغدغه دیگر ما ازخودبیگانگی و اسارت در سیستمهاست. اینکه آیا ما بر سرنوشت خود اراده داریم یا فقط مهرههایی برای استثمار هستیم. پایان نمایشنامه عامدانه از امیدواری سادهانگارانه پرهیز میکند.»
فرم و زبان؛ تراژدی مدرن با فروپاشی زبانی
میلاد حسینی درباره ساختار زبانی اثر گفت: «نفتکُش تراژدی مدرن است با زبانی که خودش هم دستخوش فروپاشی شده. گفتوگوها میان دو زبان در نوساناند: زبان فنی و خشک علم، فرمولهای شیمی و اصطلاحات آزمایشگاهی؛ و زبانی روزمره، تکرارشونده و پینگپنگی که ممکن است در میانه جمله فروبپاشد.»
او تأکید کرد: «این ناهمخوانی زبانی ابزار طنز نیست؛ بازتاب فروپاشی روانی شخصیتهاست.»
مخاطبان؛ نسل Z ارتباط سریعتری برقرار میکند
نیوشا صادقان گفت: «نسل Z راحتتر با فضای نفتکُش ارتباط میگیرد؛ چون با بحرانهای جهانی، فناوریهای نوظهور و دلهرههای دیستوپیایی قرابت ذهنی دارد. ریتم شکسته و طنز سیاه اثر نیز به زبان بصری این نسل نزدیکتر است.»
او افزود: «خوانندهای که با نمایشنامهخوانی و فرمهای ابزورد آشنا نباشد، ممکن است در صفحات نخست کمی سردرگم شود.»
نسبت اثر با جهان امروز؛ بحران انرژی، فروپاشی اخلاق و هوش مصنوعی
میلاد حسینی گفت: «وقتی برای بازنویسی به متن برگشتیم، دیدیم چقدر چیزهایی که در ۱۳۸۸ فقط حدس دور از ذهن بودند، امروز رخ دادهاند: تشدید بحران انرژی، تهدیدهای اتمی، از کار افتادن سامانههای ارتباطی، شکنندگی مرزهای اخلاقی در برابر منفعت سیاسی.»
او افزود: «در بازنویسی با محور تازهای روبهرو شدیم: هوش مصنوعی. پرسشهایی درباره اصالت، هویت و جایگزینپذیری انسان. نفتکُش هم درباره بحران انرژی و فروپاشی اخلاقی است و هم درباره جهانی که در آن حتی خود انسان هم دیگر یگانه نیست.»
تصویرسازی با هوش مصنوعی؛ یکی از نخستین تجربههای ایران
نیوشا صادقان درباره تجربه تصویرسازی AI گفت: «نفتکُش یکی از نخستین تجربههای تصویرسازی یک اثر درام با کمک هوش مصنوعی در ایران است. یک طراح هنری را دعوت کردیم تا بخشهایی از متن را انتخاب کند و با دستورهای گرافیکی از دل موتورهای مختلف AI بیرون بکشد.»
او توضیح داد: «قرارمان این بود که خروجیها بدون هیچ دخل و تصرفی منتشر شوند تا تفاوت نگاه انسان و ماشین دیده شود. برخی تصاویر با ذهنیت ما فاصله داشتند، اما تصمیم گرفتیم نسبت به ابزارهای تازه منعطف باشیم. این تکنیک میتواند مثل استوریبورد سینمایی برای طراحی صحنه و لباس استفاده شود.»
انتشار کتاب
نمایشنامه «نفتکُش» نوشته نیوشا صادقان و میلاد حسینی توسط نشر ثالث منتشر شده و اکنون در کتابفروشیها و پلتفرمهای آنلاین در دسترس است. تصویرسازیها و طراحی جلد با بهرهگیری از هوش مصنوعی و با اجرای ملیحه صحراگرد سهی انجام شده است.
Interview with Niousha Sadeghan & Milad Hosseini on the Play “Naft-Kosh”
“Naft‑Kosh,” written by Niousha Sadeghan and Milad Hosseini, is a dystopian play set in 2072 that explores ethics, modernity, the global energy crisis, and human identity. First drafted in 2009, the text was later rewritten and published in 2025 by Saless Publishing.
Inspired by media rumors about alkaline hydrolysis and the possibility of producing oil‑like fluid from human remains, the authors expand this idea into a future where a worldwide fuel shortage forces humanity into disturbing moral choices. Although the atmosphere is intentionally dark, grotesque elements—such as a government awarding a peace medal for extracting oil from human bodies—help make the tone bearable.
At its core, the play asks a single question: Where does humanity end? It examines how ethics collapse under political and economic pressure and how individuals become alienated within larger systems. The language shifts between scientific jargon and fragmented everyday speech, reflecting the characters’ psychological breakdown.
Generation Z connects more easily with the play thanks to its dystopian tone, broken rhythm, and dark humor. The rewritten version also engages with artificial intelligence, questioning identity, human replaceability, and the future of creativity. With illustrations created using AI, it stands among the first AI‑illustrated plays published in Iran.
“Naft‑Kosh” is now available through Saless Publishing.
