به گزارش فرانما علیرضا حسینی، دبیر هیأترئیسه خانه سینما، در یادداشتی تحلیلی به بررسی پدیده مهاجرت هنرمندان پرداخته و آن را نتیجه ترکیبی از فشار بحرانهای اقتصادی و اجتماعی و در عین حال جاذبه پایدار وطن دانسته است. او تأکید میکند که مهاجرت هنرمندان، برخلاف تصور عمومی، نه نشانه گسست از هویت ملی، بلکه اغلب واکنشی به شرایط ناپایدار و محدودیتهای حرفهای است.
مهاجرت؛ تصمیمی در بستر بحران
در این یادداشت آمده است که مهاجرت در طول تاریخ همواره وجود داشته و انسانها به دلایل مختلف اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی محل زندگی خود را ترک کردهاند. اما در سالهای اخیر، بحرانهای اقتصادی، محدودیتهای حرفهای، نگرانیهای معیشتی و چالشهای اجتماعی موجب شده بخشی از هنرمندان و نخبگان ایرانی مهاجرت را بهعنوان گزینهای جدی در نظر بگیرند.
حسینی مهاجرت را «برهم خوردن تعادل فردی و اجتماعی» میداند. وضعیتی که در آن امید به آینده کاهش مییابد و شکاف میان خواستهها و امکانات افزایش پیدا میکند.
مهاجرت پایان مسیر نیست؛ واقعیتهای زندگی در کشور مقصد
او یادآور میشود که بسیاری از مهاجران در سالهای نخست با مشکلات اقتصادی، سازگاری فرهنگی، تنهایی و دلتنگی برای خانواده و وطن روبهرو میشوند. واقعیتهایی که با تصور اولیه آنان فاصله دارد.
تعلق خاطر هنرمندان مهاجر به ایران پابرجاست
حسینی تأکید میکند که نباید میان مهاجرت و بیگانگی با وطن علامت مساوی گذاشت. به گفته او، اکثریت هنرمندان مهاجر همچنان هویت، زبان، فرهنگ و خاطرات ایرانی خود را حفظ میکنند و در بزنگاههای ملی، تعلق خاطرشان به ایران آشکار میشود.
او رفتار اقلیت کوچکی را که ممکن است به تقابل با منافع ملی برسند، قابل تعمیم به جامعه بزرگ مهاجران نمیداند.
افزایش تمایل به بازگشت؛ وطن فقط یک جغرافیا نیست
در ادامه یادداشت، حسینی به افزایش تمایل برخی مهاجران به بازگشت اشاره میکند و مینویسد: بسیاری از آنان دریافتهاند که وطن مجموعهای از هویت، فرهنگ، زبان و خاطره است و بازگشت نخبگان و هنرمندان میتواند سرمایهای برای آینده کشور باشد.
او حمایتهای حقوقی و تسهیلاتی سالهای اخیر برای بازگشت برخی هنرمندان را اقدامی مثبت ارزیابی میکند.
ایران؛ خانه مشترک همه ایرانیان
حسینی در پایان یادداشت خود مینویسد: «عشق به وطن فراتر از اختلافنظرهاست. ایران خانه مشترک همه ماست؛ خانهای که حتی پس از سالها دوری، دل بسیاری از مهاجران در کوچههایش جا مانده است.»
او یادداشت را با ابیاتی از سعدی به پایان میبرد:
ما گدایان خیل سلطانیم / شهربند هوای جانانیم گر برانند و گر ببخشایند / ره به جای دگر نمیدانیم
Artists’ Migration: Between Crisis Pressure and the Pull of Homeland
According to Faranema, Alireza Hosseini, secretary of the House of Cinema’s board, argues that the migration of Iranian artists is shaped by economic and social crises, yet most migrants maintain deep emotional ties to Iran. He notes a growing desire among some expatriates to return, emphasizing that homeland is not merely geography but identity, memory and belonging.
