سجاد خلیلزاده | نقد فیلم کوتاه «مهری»
فیلم کوتاه «مهری» به نویسندگی، تهیهکنندگی و کارگردانی حامد نصرآبادیان، مراحل پایانی تولید خود را پشت سر میگذارد؛ اثری مستقل که با الهام از یک تجربه واقعی، به یکی از کمتر دیدهشدهترین پیامدهای قطع اینترنت میپردازد؛ اضطراب خانوادههایی که تنها راه مراقبت از والدین سالمندشان، ارتباطات دیجیتال است.
«مهری» برخلاف بسیاری از روایتهایی که اختلال اینترنت را از منظر خسارتهای اقتصادی یا محدودیتهای ارتباطی بررسی میکنند، زاویهای انسانی و عاطفی را برگزیده است؛ روایتی درباره شکنندگی امنیت روانی خانوادهها در روزگاری که فناوری به بخشی جداییناپذیر از زندگی روزمره تبدیل شده است.
الهام از یک تجربه واقعی
حامد نصرآبادیان که پیشتر با فیلم کوتاه قبلی خود در جشنوارههایی در ایتالیا و ایالات متحده حضور داشته، درباره شکلگیری ایده «مهری» میگوید:
«ایده “مهری” از یک تجربه شخصی شکل گرفت. در روزهایی که اینترنت قطع شده بود، امکان مشاهده مادرم را از طریق دوربین نصبشده در خانه از دست دادم. مادرم که ۸۵ سال دارد و به دلیل کهولت سن و بیماری به سختی حرکت میکند، همان روزها چند ساعت روی زمین افتاده بود و هیچ راهی برای اطلاع از وضعیتش نداشتم. همان لحظه فهمیدم که برای بعضی خانوادهها، اینترنت فقط یک سرویس ارتباطی نیست؛ گاهی تنها راه اطمینان از سلامت عزیزانشان است.»
او معتقد است اگرچه در سالهای اخیر درباره پیامدهای اقتصادی اختلال اینترنت بسیار سخن گفته شده، اما آسیبهای انسانی و روانی آن کمتر مورد توجه قرار گرفته است.
به گفته این فیلمساز، بسیاری از خانوادههایی که از والدین سالمند خود دور هستند، در چنین شرایطی با اضطرابی مواجه میشوند که کمتر درباره آن صحبت شده است.
روایت یک دغدغه انسانی، نه یک بیانیه سیاسی
نصرآبادیان تأکید میکند «مهری» قصد روایت مستقیم یک رویداد سیاسی یا اجتماعی را ندارد، بلکه تلاش میکند تجربهای شخصی را به مسئلهای عمومی تبدیل کند؛ تجربهای که برای بسیاری از خانوادههای ایرانی آشناست.
او در اینباره میگوید:
«در روزهای قطع اینترنت، خیلیها درباره خسارتهای اقتصادی صحبت میکردند، اما کمتر کسی از اضطراب خانوادههایی گفت که تنها راه مراقبت از پدر یا مادر سالمندشان همین ارتباط از راه دور بود. احساس کردم جای روایت این بخش از واقعیت خالی است.»
فناوری؛ از فاصله تا همدلی
کارگردان «مهری» معتقد است برخلاف نگاه رایج، فناوری همیشه عامل دور شدن انسانها از یکدیگر نیست. و گاهی میتواند نقشی حیاتی در حفظ روابط عاطفی ایفا کند.
او میگوید:
«این روزها معمولاً از جنبههای منفی فناوری صحبت میکنیم، اما همان تکنولوژی و همان اینترنت، در بسیاری از مواقع میتواند نجاتبخش باشد. برای من، دوربین خانه مادرم فقط یک ابزار نظارتی نبود؛ نوعی حضور بود. مادرم احساس میکرد من از راه دور کنار او هستم و همین احساس، برای او امنیت میآفرید.»
روایتی مینیمالیستی با تصاویر واقعی
«مهری» با ساختاری مینیمالیستی تولید شده و روایت خود را بیش از هر چیز بر تصویر، سکوت، طراحی صدا و فضاسازی استوار کرده است.
دیالوگهای فیلم به حداقل رسیده تا مخاطب، فارغ از زبان و جغرافیا، بتواند با جهان اثر ارتباط برقرار کند.
یکی از ویژگیهای قابل توجه فیلم، استفاده از تصاویر واقعی دوربین مداربسته منزل مادر کارگردان است. بخشهای مکمل نیز در فضای بیمارستان فیلمبرداری شده و این انتخاب، مرز میان واقعیت و داستان را کمرنگ کرده است.
این فیلم بهصورت کاملاً مستقل (Low Budget) تولید شده و بخشهای داستانی آن با تلفن همراه فیلمبرداری شده است. تصمیمی که به گفته سازندگان، برای حفظ حس واقعگرایی و صمیمیت اثر اتخاذ شده است.
مراحل پایانی تولید
فیلمبرداری «مهری» در ابتدای تیرماه و طی دو روز به پایان رسیده و اکنون پروژه در مرحله تدوین، طراحی صدا، اصلاح رنگ و آمادهسازی نسخه نهایی قرار دارد.
الهام معظمی تدوین فیلم را برعهده دارد، رضا حیدری صداگذاری اثر را انجام میدهد، بهزاد بختیاری آهنگساز فیلم است و سهند تیزپاز مدیریت فیلمبرداری را برعهده داشته است.
همچنین سعید دولتی بهعنوان مشاور کارگردان، از مرحله توسعه ایده و نگارش فیلمنامه تا تولید در کنار پروژه حضور داشته. و مهری تیمور اردبیلی نقش اصلی فیلم را ایفا میکند.
دغدغه اصلی؛ حفظ کرامت سالمندان
نصرآبادیان مهمترین دغدغه فیلم را دفاع از کرامت سالمندان میداند و میگوید:
«به باور من، کرامت والدین فقط مسئولیت فرزندان یک خانواده نیست؛ مسئولیتی انسانی است. اگر تکنولوژی بتواند به حفظ این کرامت کمک کند، باید از آن به بهترین شکل استفاده کرد.»
او درباره مخاطبان فیلم نیز توضیح میدهد:
«این فیلم برای گروه خاصی ساخته نشده است. هر انسانی که تجربه نگرانی برای پدر، مادر یا یکی از عزیزانش را داشته باشد، میتواند با آن ارتباط برقرار کند. امیدوارم مخاطب پس از تماشای “مهری”، فقط به اینترنت به عنوان یک فناوری نگاه نکند، بلکه به نقش آن در حفظ ارتباط، آرامش و حتی نجات جان انسانها نیز بیندیشد.»
کارگردان «مهری» در پایان تأکید میکند که اولویت گروه سازنده، ارائه اثری با استانداردهای مطلوب هنری است. و پس از آماده شدن نسخه نهایی، فیلم مسیر حضور در جشنوارههای داخلی و بینالمللی را دنبال خواهد کرد.
