کامیار معصومی | فیلم «سازدهنی» ساخته امیر نادری (۱۳۵۲) یکی از آثار شاخص سینمای کودک و نوجوان ایران است که با نگاهی شاعرانه و استعاری، مفاهیم عمیق انسانی را در دل جهانی کودکانه روایت میکند.
روایت فیلم
در این فیلم، عبدلو که پیشتر مورد تمسخر همسالانش قرار میگیرد، با دریافت یک سازدهنی از پدرش جایگاه تازهای میان بچهها پیدا میکند. تغییر موقعیت او در قالب پوشیدن ردای سفید ـ در تضاد با برهنگی دیگر کودکان ـ به او سیمایی خداگونه میبخشد. امیرو، قهرمان قصه، شیفته سازدهنی عبدلوست و برای دستیابی به آن تا جایی پیش میرود که به «الاغ عبدلو» تبدیل میشود. نادری در این میان، تحول شخصیت امیرو و درک عمیق کودکان از مناسبات قدرت و آزادی را بهخوبی به تصویر میکشد.
تصویر جنوب ایران
«سازدهنی» علاوه بر روایت کودکانهاش، تصویری زنده و گیرا از زندگی و مناسبات اجتماعی مردم در نواحی جنوبی ایران ارائه میدهد؛ تصویری که بعدها در آثار دیگر نادری همچون «دونده» نیز ادامه یافت.
موفقیتهای بینالمللی
این فیلم پس از موفقیتهای «دونده» (۱۳۶۳) بار دیگر مورد توجه جهانی قرار گرفت و در جشنوارههای خارجی درخشید. در سال ۱۳۶۹، «سازدهنی» موفق به دریافت مدال طلای شهر جیفونی و جایزه گریفون برنزی یادبود دومنیکو مکولی شد.
Amir Naderi’s Harmonica: A Tale of Childhood, Pain and Liberation
Amir Naderi’s 1973 film Harmonica portrays a poetic childhood world filled with humanistic themes. The story of Abdollah and Amiro reflects power, desire, and transformation, while offering a vivid depiction of southern Iran’s social life. The film gained international recognition years later, winning the Golden Medal of Giffoni and the Bronze Gryphon Award in 1990.
